01 Bakanlık portföyünde önce ve sonra
Tablodaki her satır, portföy yönetiminde tek bir karar noktasına karşılık gelir.
02 EPA'nın portföye kattığı altı sonuç
Bu altı başlık, portföy yönetiminde ölçülebilir sonuç üretir.
Görünürlük olmadan yönetim olmaz
2.000 dosyalık bir portföy, tek kayıt düzeninde yönetilebilir hale gelir. Hangi projenin hangi aşamada olduğu ve hangi kaynağa uygun olduğu merkezden görülür. [1]
Kanıt: Project Scoring ile portföy önceliklendirmesi; finansman türüne göre filtrelenebilir raporlama.
Yirmi bir kaynağı tek haritada birleştirir
11 AB fon programı ile 10 uluslararası finans kuruluşu (EIB ve EBRD dâhil) aynı ekranda karşılaştırılır. Bir kaynak kapanınca proje durmaz; sıradaki seçenek hazırdır.
Kanıt: EIB’nin TKYB ve Türk Eximbank ile imzaladığı 200 milyon avroluk finansman hattı ve EBRD’nin kredi, garanti ve özkaynak programları aynı yapıda izlenir. [4][8]
Dosya kalitesini başvurudan önce yükseltir
Eksik bölüm, bütçe tutarsızlığı ve ölçüm eksiği son günde değil, hazırlık aşamasında görünür. Böylece idari elemede kaybedilen dosya sayısı azalır.
Kanıt: Gap Analysis ve Quality Check çıktıları doğrudan düzeltme listesine dönüşür.
Ortaklığı şansa bırakmaz
Ortak, projenin gerektirdiği yetkinliğe ve iş paketine göre aranır. Her görüşmenin muhatabı, görevi, takip tarihi ve sonucu kayda geçer.
Kanıt: Consortium Builder ve eşleştirme kayıtları; kurulan ortaklık sayısı ölçülebilir gösterge olur.
Karar ve denetim zincirini kurar
Bir projenin neden seçildiği, hangi kaynağa dayandığı ve nerede geciktiği aynı kayıt zincirinden izlenir. Talep edilen tutar ile fiilî ödeme ayrı tutulur.
Kanıt: Belge sürümü, uzman değerlendirmesi ve nihai karar tek akışta saklanır.
Kurumsal hafızayı korur
Bilgi kişide değil platformda kalır. Personel veya görev değişiminde hazırlık birikimi kaybolmaz, yeni ekip aynı noktadan devam eder.
Kanıt: Kabul edilmiş düzeltmeler ve karar gerekçeleri sonraki dosyalara girdi olur.
03 Tek bir projenin yolculuğu
Tek bir dosyanın ölçülebilir farkı.
Örnek dosya: enerji verimliliği yatırımı yapmak isteyen bir imalat KOBİ’si
Varsayımsal örnek- 1Firma yalnızca hibe yolunu bilir ve başvuruyu son haftalarda hazırlar.
- 2Hedeflenen enerji tasarrufu ile yatırım bütçesi arasındaki bağlantı dosyada zayıf kalır.
- 3Gerekli teknoloji ortağı bulunamaz, genel iletişim listeleri sonuç vermez.
- 4Başvuru değerlendirmeye hazır değildir. Yatırım ertelenir veya vazgeçilir.
Sonuç: kayda geçmeyen, ölçülemeyen ve tekrarlanmayan bir deneme. Firma bir sonraki çağrıda da aynı noktadan başlar.
- 1Firma dosyasını myEPA çalışma alanına yükler. Project Scoring ve Gap Analysis eksikleri çıkarır.
- 2Bütçe ile hedeflenen sonuç arasındaki bağ başvurudan önce kurulur ve Quality Check ile doğrulanır.
- 3Hibe şartları karşılanmıyorsa dosya, finans kuruluşunun inceleyebileceği biçimde kredi yoluna hazırlanır. Örnek kanal: EIB’nin TKYB ve Türk Eximbank ile imzaladığı toplam 200 milyon avroluk finansman [4]; EBRD’nin kredi, garanti ve özkaynak programları da aynı eşleştirmeye girer. [8]
- 4Consortium Builder, gereken yetkinliğe sahip Avrupalı teknoloji ortağını görüşme kaydıyla birlikte önerir.
- 5Dosyanın durumu, eş finansman ihtiyacı ve riskler Bakanlık portföyünde izlenir; sonuç bir sonraki çağrıya girdi olur.
Sonuç: değerlendirmeye hazır, finansman yolu belli ve izlenebilir bir dosya. Fon veya kredi kararını ilgili kurum verir; kurumsal hafızada kalan ise yöntemdir.
04 Alternatifler ve EPA ile karşılaştırma
Aynı işi başka yollarla yapmanın bedeli.
05 Üç yıllık portföy senaryosu: kapasiteye dayalı
Hesap, üç yılda sırasıyla 400, 600 ve 1.000 başvuru, toplam 2.000 dosya ile proje başına yaklaşık 0,50 milyon avro Türk fon payını esas alır. Başvuru hacmi, Türkiye’nin bugün kullanılmayan üretim, araştırma ve girişimcilik kapasitesine dayanır. Ortalama proje büyüklüğü ise TÜBİTAK’ın açıkladığı 369,3 milyon avro / 738 proje oranının yuvarlanmasıdır. [2]
Bu hacim hangi kapasiteye dayanıyor
Türkiye’nin potansiyeli
81 ilde kurulu üretim, mühendislik ve araştırma tabanı; 100’ü aşkın teknopark ve yüzlerce organize sanayi bölgesi. AB fonlarından alınan pay, bu tabanın belirgin biçimde altında kalıyor. [6][7]
Kanıt: TÜBİTAK’ın açıkladığı 369,3 milyon avro / 738 proje oranı, dosya başına yaklaşık 0,50 milyon avroluk Türk fon payına karşılık gelir. [2]
Atıl kapasite
Kurulu altyapı, hazır ekipler ve tamamlanmış ön çalışmalar, hibe koşulları karşılanmadığı için beklemede kalıyor. Bu kapasite yeni yatırım gerektirmez; doğru dosya ve doğru kaynak eşleştirmesi gerektirir.
Kanıt: Hibe şartı karşılanmayan dosyanın, finans kuruluşunun inceleyebileceği biçimde kredi yoluna yönlendirilerek devreye girmesi. [4]
Girişimci projeler
Ölçek büyütme, derin teknoloji ve KOBİ yatırım projeleri hibe, özkaynak ve krediyi birlikte kullanır. Dosya sayısı arttıkça portföy yalnız büyümez, dosya başına hazırlanan bütçe de yükselir.
Kanıt: Consortium Builder ile kurulan teknoloji ortaklıkları ile EIB–TKYB / Türk Eximbank hattı ve EBRD programları gibi kredi kanallarıyla birlikte planlanan yatırımlar. [8]
Orta senaryo: 2.000 başvuru × %20 başarı × 0,50 M€ = 200 M€ brüt hibe
Bu fark yeni bütçe gerektirmez. Fark, aynı kapasitenin nasıl yönetildiğine bağlıdır. Dosya kalitesi ve kaynak eşleştirmesi yükseldikçe sonuç üst senaryoya yaklaşır.
Tutarlar Türk yararlanıcılar adına sözleşmeye bağlanabilecek brüt hibeyi gösterir. EPA geliri veya Hazineye doğrudan gelir değildir. 2.000 dosyalık hacim bir kapasite varsayımıdır; gerçekleşmiş sonuç, onaylı hedef veya taahhüt değildir. EPA’nın net ek etkisi, benzer dosyaların program öncesi ve program dışı sonuçlarıyla karşılaştırılarak belirlenmelidir.
06 Bakanlık ne kazanır?
T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın somut kazancı
Kazanç, portföyün yönetim biçiminde ortaya çıkar. Aşağıdaki her satır, Bakanlığın elinde kalan somut bir çıktıya ve o çıktıyı izleyen bir göstergeye karşılık gelir.
Bu kazançlar ek bütçe gerektirmez. Hepsi aynı portföyün, aynı kaynaklarla daha isabetli yönetilmesinden doğar; hibe ve kredi kararını yine yetkili kurumlar verir.
Bütçeye dış kaynak: Türkiye’ye sağlanabilecek kaynaklar
Sözleşmeye bağlanan hibe, kredi ve ortak üretimden doğan ihracat Türk yararlanıcı adına dış kaynaktan gelir; Hazine bütçesinden çıkmaz. Aşağıdaki kaynakların tamamı EPA’nın finansman haritasında tek portföy üzerinden, uygunluk koşullarıyla birlikte izlenir: AB fonları, EIB ve EBRD hatları, SAFE kaynaklı tedarik kanalı, Yeşil Mutabakat penceresi ve Made with Europe ortak üretimi.
Katman toplamı öneri modele dayanan varsayımdır; hibe dışındaki tutarlar proje finansmanıdır ve Hazineye doğrudan gelir değildir. Hiçbiri yeni bütçe gerektirmez. [1]
Horizon Europe ve Erasmus+ gibi programlar dâhil 11 AB fon programı tek finansman haritasında karşılaştırılır; her programın Türkiye katılım koşulu platformda izlenir. [5]
Üye devletlerin savunma yatırımlarına yönelik 150 milyar avroluk AB finansman aracı. Türkiye için bu kapasite hem yatırım hem tedarik ve ihracat kanalıdır; ayrıntısı aşağıdaki bölümde. [3]
EBRD’nin Türkiye’deki yıllık yatırımı 2,6–2,7 milyar avro; EIB’nin TKYB ve Türk Eximbank ile imzaladığı hat 200 milyon avro. Hibe koşulunu karşılamayan dosya bu hatlar üzerinden değerlendirilir; bir kaynak kapanınca proje durmaz. [4][5][8]
CBAM ve Yeşil Mutabakat uyumlu projeler yeşil kaynaklarda öne geçer; karbon ve enerji verisi dosyada tutulduğu için uygunluk karar öncesinde görünür. [10][12]
Made in Europe / Made with Europe koşullarına göre hazırlanan dosya, Avrupalı ana yüklenici ve alıcı nezdinde tedarikçi değerlendirmesine girer. [13]
Hibe, kredi ve özkaynak ayrı izlendiği için eş finansman ihtiyacı, karar öncesinde rakamla bellidir. [1]
SAFE kredisi: Türk sanayi için tedarikçi ve ihracat kapısı
Üye devletlerin savunma yatırımlarına yönelik 150 milyar avroluk SAFE kredi kapasitesi, yalnız beklenen bir hibe değil; kurulacak işbirlikleriyle Türkiye’deki savunma sanayi ve diğer sanayi kuruluşları için açılan bir tedarik ve ihracat kanalıdır. [3]
SAFE kredisiyle finanse edilen ülkelerin ve kurumların yatırımlarında Türk sanayi, kompetitif teklifle ana yüklenici veya alt yüklenici olarak yer alır. Kaynak, iç pazarla sınırlı kalmaz.
Teklif dosyası, yetkin ortak, fiyat ve teslim planı önceden hazırlanır. Sanayi kuruluşu ihaleye eksiksiz, zamanında ve rekabet edebilir bir teklifle girer; idari nedenlerle elenme riski azalır.
Krediden yararlanan ülkelere ve kurumlara yapılan ihracatın artırılması hedeflenir. Böylece savunma sanayi ve diğer sanayi kuruluşlarının ihracat oranı yükselir, döviz girdisi kalıcı hale gelir.
Ana yüklenici, alt yüklenici, teknoloji ortağı ve finans kuruluşu tek portföyde eşleştirilir. Her temas muhatap, görev ve takip tarihiyle kayda geçer; işbirliği kişisel ilişkiye bağlı kalmaz.
SAFE, üye devletlerin savunma yatırımlarına yönelik AB kredi kapasitesidir. Türkiye’nin katılım ve tedarikçi olma koşulları program bazında değerlendirilir; ihracat beklentisi öneri modele dayanan bir hedeftir, taahhüt veya garanti değildir. [1]
Çağrı takvimi, koşullar ve uygun finansman kaynağı geç veya dağınık öğreniliyordu. Dosya, kaynak bulunamadan çağrı kapanınca eleniyor; aynı fırsat bir sonraki yıla kalıyordu.
EPA’nın hızlandırılmış bilgi paylaşımı ile çağrılar, koşullar ve kaynak eşleşmeleri tek akışta ve erkenden görünür. Dosya, çağrı kapanmadan doğru kaynağa yönlenir; portföyde bekleyen kapasite dış kaynağa dönüşür ve kazanım ülkeye kalır.
Hibe ve kredi kararını yetkili kurumlar verir. EPA’nın katkısı, kaynağın ve dosyanın zamanında buluşmasıdır; tutarlar öneri modele dayanan varsayımdır. [1]
07 EBRD ile çalışma düzeni
Türkiye’nin en büyük finansman kanalı ve dosyanın bu kurumun çalışma düzenine göre hazırlanması
Türkiye, EBRD portföyündeki en büyük ülke. [8]
Üst üste rekor yıllık yatırım hacmi. [8]
Kredi, garanti ve özkaynak yatırımları toplamı. [8]
Finansmanın sektör önceliklerini belirleyen dönem. [8]
Türkiye, EBRD’nin en büyük faaliyet gösterdiği ülkedir ve Türkiye’nin en çok kaynak aldığı uluslararası finans kuruluşu EBRD’dir. Yıllık yatırım 2024’te 2,6 milyar avroya, 2025’te 2,7 milyar avroya çıkarak üst üste rekor kırdı; 2009’dan bu yana kümülatif yatırım 20 milyar avroyu aştı. [8] Bu ölçek, tek tek dosya hazırlanarak değil, kurumun kendi çalışma sistemiyle uyumlu bir portföy düzeniyle karşılanır. EPA’nın rehberliği tam bu noktada başlar: dosya, EBRD’nin aşamalarına ve istediği belge setine göre hazırlanır.
EBRD’nin çalışma sistemi ve EPA’nın rehberliği
Aşamalar EBRD’nin kendi proje döngüsüdür, ilkeleri ve belge seti değişmez. EPA dosyayı bu sıraya göre hazırlar; böylece hazırlık, kurumun inceleme akışının dışında değil içinde yürür. [9]
Entegre altyapı: EPA çalışma alanı EBRD’nin çalışma düzenine göre kurulur
Kurumun belge seti, ilkeleri ve takip mantığı platformun çalışma alanına gömülür; dosya, talep anında hazırlanmak yerine baştan o düzene göre yürür.
Kavram notu, due diligence, kurul kararı ve kullandırım belgeleri aynı dosyada ayrı bölümler olarak tutulur; belge talebi geldiğinde hazır çıkar. [9]
Projenin çevresel ve sosyal kategorisi, izinleri ve etki azaltma adımları baştan işaretlenir; eksik, başvuru aşamasında görünür. [9]
İhale planı ayrımcılık yapmama, şeffaflık ve rekabet ilkelerine göre kurulur; kamu projelerinde ECEPP üzerinden yayımlanan ihaleler takip listesine bağlanır. [9]
Muhatap, karar gerekçesi ve belge sürümü kayda geçer; denetim ve şikâyet başvurularında izlenebilir bir zincir kalır. [9]
Projenin sağladığı geçiş etkisi (rekabetçi, iyi yönetilen, yeşil, kapsayıcı, dayanıklı, entegre) ve sonuç göstergeleri dosya bazında izlenir. [9]
EBRD’nin kalkınma ve ihracat bankaları üzerinden kullandırdığı kredi hatları ile yeşil finansman programları aynı finansman haritasında gösterilir. [8]
EBRD bağımsız bir uluslararası finans kuruluşudur; finansman ve yatırım kararını kendi değerlendirmesiyle verir. EPA kaynak sağlamaz ve otomatik başvuru hakkı oluşturmaz; dosyanın kurumun çalışma sistemine uygun hazırlanmasında rehberlik eder. [1]
08 Yeşil Mutabakat ve sınırda karbon
Karbon maliyeti ve yeşil finansman: aynı dosyada izlenen iki sonuç
Yükselen ihracat maliyeti, açılan finansman penceresi
Avrupa Yeşil Mutabakatı sanayi üretimini ve ihracatı doğrudan etkiliyor. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) ile demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre ve elektrik gibi ürünlerde karbon maliyeti sınırda devreye giriyor; EBRD gibi kuruluşlar yatırım kararlarını yeşil dönüşüm başlığında önceliklendiriyor. [10][12] Türkiye için bu aynı anda iki şey demek: yükselen bir ihracat maliyeti ve açılan bir finansman penceresi. Aynı yatırım, karbon ve enerji verisiyle birlikte kurulduğunda yeşil kaynaklara uygun hale geliyor. EPA’nın rehberliği bu veriyi dosyanın içine taşır; karbon maliyeti ve yeşil finansman uygunluğu karar öncesinde görünür.
AB’nin sanayi ve enerji dönüşüm takvimi. [10]
Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik. [10]
Geçiş dönemi bitti; yükümlülük kalıcı. [10]
Yeşil uygunluk, kaynak eşleştirmesinde öne geçirir. [12]
Yeşil uygunluk ve karbon yükümlülüğü her programın ve mevzuatın kendi koşullarına göre belirlenir; nihai değerlendirmeyi ilgili kurum ve alıcı yapar. EPA dosyanın bu koşullara uygun hazırlanmasında rehberlik eder. [10][12]
09 Made in Europe ve Made with Europe
Avrupa’da üretim ve Avrupalı ortakla ortak üretim: Türkiye sanayisi için iki kapı
Avrupa’nın üretim koşulları: iki kapı, tek dosya düzeni
Avrupa’nın yeni sanayi ve savunma programlarında üretim yeri, menşe ve tedarik zinciri koşulları öne çıkıyor. Türkiye için iki ayrı kapı var: Avrupa’da kurulu üretimle “Made in Europe”, Avrupalı ortaklarla ortak üretimle “Made with Europe”. İkisi de aynı düzeni gerektirir: menşe ve katkı koşulunun okunması, yetkin ortağın bulunması ve teklif gücünün önceden hazırlanması.
- Avrupa’da kurulu üretim, menşe ve yerli katkı koşulları aranır; ayrıntı her çağrıda ayrı tanımlanır. [13]
- Türkiye için: Avrupa’da kurulu üretimi, sertifikası ve kapasitesi olan kuruluşlar alıcının tedarikçi değerlendirmesine girer.
- EPA: menşe ve katkı şartları çağrının ilk sayfasında okunur ve dosyaya işlenir; uygun olmayan dosyaya emek harcanmaz.
- Ana yüklenici, teknoloji ortağı veya alt yüklenici olarak ortak üretim; iş payı, sertifikasyon ve bilgi paylaşımı sözleşmeyle bağlanır.
- Türkiye için: tedarik ve ihracat kapısı. Yetkinlik doğru ortakla eşleştiğinde proje Avrupa içindeki üretim zincirine girer.
- EPA: Consortium Builder yetkinliğe göre ortak arar; her temasın muhatabı, görevi, takip tarihi ve sonucu kayda geçer.
Menşe, yerli katkı ve tedarik koşulları her programın kendi mevzuatında tanımlıdır; uygunluk ve tedarikçi kabulü, alıcı ile ana yüklenicinin prosedürlerine göre proje bazında değerlendirilir. EPA tedarikçi onayı vermez; dosyanın bu koşullara uygun hazırlanmasında rehberlik eder. [13]
- EPA bir fon veya otomatik başvuru hakkı sağlamaz.
- Proje onayı, bütçe tahsisi ve hibe değerlendirmesi yetkili kurumların görevidir.
- Başarı tahmini bir karar destek aracıdır; gerçek hibe kazanma olasılığı değildir.
- Süre, kapasite ve kabul koşulları ortak çalışma sonucunda belirlenir.
Bu sınırlara rağmen değişmeyen şu: portföyü görünür kılan, dosyaları başvurudan önce hazırlayan ve kaynağı doğru eşleştiren bir düzen olmadan, aynı bütçe alt senaryoda kalır.
10 Kaynaklar
Metindeki köşeli numaralar bu listedeki kaynaklara işaret eder.
- 1EPA Platform Programı — Hazine ve Maliye Bakanlığı değerlendirme dosyası, 21.10.2026: Portföy hacmi (2.000 dosya, yıllık 400/600/1.000), başarı oranı aralığı (%10–%30), brüt hibe tutarları (100/200/300 milyon avro), dış kaynak katmanlarındaki kredi, ortak üretim ve ihracat tutarları ile Bakanlık kazanç tablosundaki çıktılar bu dosyadaki öneri modele dayanan varsayımlardır; onaylı hedef veya taahhüt değildir.
- 2TÜBİTAK — AB çerçeve programları Türkiye katılım istatistiği: 738 proje karşılığı 369,3 milyon avro bütçe. Proje başına yaklaşık 0,50 milyon avroluk Türk fon payı bu oranın yuvarlanmasıdır.
- 3Avrupa Komisyonu — SAFE kredi kapasitesi: Üye devletlerin savunma yatırımlarına yönelik 150 milyar avroluk AB finansman aracı.
- 4Avrupa Yatırım Bankası (EIB) — TKYB ve Türk Eximbank finansman anlaşması: Toplam 200 milyon avroluk kredi hattı; EIB–EBRD finansman hattının EIB bacağı. Hibe koşullarını karşılamayan dosyanın yönlendirilebileceği kanal olarak kullanılır.
- 5AB fon programları ve uluslararası finans kuruluşu listeleri: 11 AB fon programı ile 10 finans kuruluşu; finansman haritasının kapsamı ve müzakere muhatapları.
- 6T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı / TGB — teknopark verileri: Türkiye genelinde 100’ü aşkın teknopark; kapasite tabanının göstergesi.
- 7OSBÜK — organize sanayi bölgesi verileri: Yüzlerce organize sanayi bölgesi ve kurulu üretim kapasitesi.
- 8Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) — Türkiye faaliyetleri: Türkiye, EBRD’nin en büyük faaliyet gösterdiği ülkedir. Yıllık yatırım 2024’te 2,6 milyar avroya, 2025’te 2,7 milyar avroya çıkarak üst üste rekor kırdı; 2009’dan bu yana kümülatif yatırım 20 milyar avroyu aştı. Türkiye Ülke Stratejisi 2024–2029 dönemini kapsar.
- 9EBRD — Proje döngüsü, Satın Alma Politikaları ve Kuralları (PP&R) ve Çevresel ve Sosyal Politika: Kavram incelemesi, due diligence, kurul onayı ve kullandırım aşamaları; EBRD Client E-Procurement Portal (ECEPP), satın alma ilkeleri (ayrımcılık yapmama, şeffaflık, rekabet), çevresel ve sosyal performans gereklilikleri ile dürüstlük incelemesi.
- 10Avrupa Komisyonu — Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM): 2050 iklim nötr hedefi, Fit for 55 paketi ve CBAM kapsamındaki ürün grupları (demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik); geçiş dönemi ve 2026’da başlayan kalıcı dönem.
- 11T.C. Ticaret Bakanlığı — Yeşil Mutabakat Eylem Planı: Türkiye’nin AB yeşil düzenine uyum için belirlediği eylem başlıkları ve sınırda karbon düzenlemesine ilişkin çalışmalar.
- 12EBRD — Yeşil Ekonomi Dönüşümü (GET) yaklaşımı ve yeşil finansman programları: Yeşil yatırımların portföydeki ağırlığı ve yerel finans kuruluşları üzerinden yürütülen yeşil finansman programları.
- 13AB — Made in Europe / Made with Europe: menşe, yerli katkı ve tedarik zinciri koşulları: Net-Zero Industry Act, EDIP ve SAFE gibi programlarda ürün menşei, yerli katkı ve tedarik kuralları; uygunluk ve tedarikçi kabulü alıcı ile ana yüklenicinin prosedürlerine göre proje bazında değerlendirilir.